Het beste AI-systeem in een recente benchmark kon 2,5 procent van de digitale werktaken zelfstandig afronden. Dat cijfer haalt zelden een kop boven een artikel.
Het staat in De effecten van AI op de (digitale) arbeidsmarkt, een overzicht van Digitaal Talent Nederland uit maart 2026 waarin de onderzoekers tientallen studies naast elkaar leggen. Hun kernconclusie is ongemakkelijk voor beide kampen: van grootschalig banenverlies in de ICT is in de cijfers niets te zien, maar aan de onderkant van de ladder gebeurt wel iets.
Het verschil tussen gemeten en voorspeld is bij dit onderwerp het halve verhaal. Hieronder staat alleen het eerste.
In januari 2026 publiceerden drie economen van Rabobank in ESB een analyse van alle 114 beroepsgroepen die het CBS onderscheidt, gescoord op hoe sterk generatieve AI hun taken kan overnemen. Twee uitkomsten sprongen eruit.
Voor 2023 liepen beide lijnen nog gelijk op. Dat is precies waarom het cijfer zoveel wordt geciteerd: het breekpunt valt samen met de komst van ChatGPT.
Een paar weken later verscheen in hetzelfde blad een weerwoord van Anna Salomons en Wiljan van den Berge. Hun bezwaren zijn de moeite waard als je op het punt staat een opleidingsbeslissing te nemen op basis van dat ene cijfer.
De rente ging in dezelfde periode omhoog, en bedrijven werden daardoor voorzichtiger met aannemen. De daling in jongerenvacatures begon al voor de lancering van ChatGPT. Bij 25- tot 34-jarigen is geen effect te zien, wat vreemd is als AI juist instapwerk zou verdringen. En Deens onderzoek vond geen extra banenverlies onder jongeren bij bedrijven die generatieve AI daadwerkelijk invoerden.
Hun conclusie: de trend verdient aandacht, maar de cijfers laten niet zien dat AI de boosdoener is.
Twee ploegen economen, dezelfde data, een andere uitkomst. Dat is geen reden om het onderwerp weg te wuiven, wel om wantrouwig te zijn richting iedereen die je vertelt dat het antwoord vaststaat.
Over programmeurs is veruit het meeste onderzoek gedaan, en de uitkomsten lopen wild uiteen. Een experiment met 95 freelancers en GitHub Copilot uit 2023 kwam op 58 procent meer productiviteit. Een analyse van 160.097 ontwikkelaars door de Universiteit Utrecht kwam op 3 tot 6 procent, bij ongeveer 30 procent van alle code die in 2025 met generatieve AI tot stand kwam.
En een analyse van 1.699 ontwikkelaars door de Universiteit van Tilburg vond iets wat je in geen enkele verkoopfolder tegenkomt: beginners schreven sneller code, terwijl de productiviteit van ervaren ontwikkelaars met 19 procent daalde. De oorzaak is het werk dat erbij komt. Gegenereerde code moet worden gecontroleerd, begrepen en onderhouden.
Dat patroon zie je door het hele onderzoek heen terugkomen. AI verplaatst werk van maken naar beoordelen.
Dat is de eerlijke stand van zaken. Het Nederlandse onderzoek gaat vrijwel volledig over softwareontwikkelaars. Voor data-analisten, beheerders, testers, supportmedewerkers en securityspecialisten bestaan nauwelijks metingen, al worden ze net zo hard in de voorspellingen meegenomen.
Wat er wel is, komt van UWV. Op de arbeidsmarktpagina voor de ICT staat dat sommige taken worden geautomatiseerd terwijl er meer behoefte ontstaat aan medewerkers met specialistische kennis. Opvallender is wat er niet staat. UWV schrijft de dalende ICT-vacatures en de oplopende WW toe aan reorganisaties in sectoren waar veel ICT'ers werken, zoals banken, en niet aan AI.
Wie je dus vertelt dat testers of helpdeskmedewerkers binnen vijf jaar verdwenen zijn, doet een voorspelling. Geen waarneming.
Eén lijn loopt door alle cijfers heen, ook door de betwiste: het risico zit bij de instap, niet bij het beroep. Wie al in een organisatie werkt en daar datawerk of beheerwerk naar zich toe trekt, zit in een andere positie dan wie van buiten op een juniorvacature solliciteert.
Dat maakt de volgorde van je route belangrijker dan de keuze van je cursus. Begin bij een taak in je huidige baan, bouw iets wat je kunt laten zien, en beslis daarna pas over een diploma. Zo werkt het bij omscholen naar data-analist, en hetzelfde geldt voor de route naar cybersecurity.
En kies op vaardigheden die aan de beoordelingskant van het werk zitten. Controleren of een uitkomst klopt, uitleggen wat hij betekent, inschatten wanneer een model de plank misslaat. Dat is het deel dat in elk onderzoek juist zwaarder gaat wegen.
Begin dus niet met de vraag welke cursus de beste is, maar met de vraag welke rapportage of welk klusje op jouw werk nu blijft liggen. Dat is het enige deel van dit verhaal waar je deze week iets aan kunt veranderen.
Prijzen, tarieven en regelingen in dit artikel zijn gecontroleerd op 16 november 2026. Aanbieders en instanties kunnen hun voorwaarden tussentijds wijzigen; controleer het actuele bedrag altijd op de website van de betreffende partij.
Oprichter en beheerder van Thuisstudie.nl, Abonnement.nl en Proefabonnement.nl.
Geïnteresseerd in een artikel op Thuisstudie.nl over een relevant (studie)onderwerp waar jij veel over weet en met een link naar jouw website? Neem contact op door te mailen naar jaap@thuistudie.nl. Ik informeer je graag over de mogelijkheden en voorwaarden.