Nederland telt zo'n 18.250 journalisten. Ruim een derde daarvan werkt als freelancer, en die groep haalt gemiddeld nog geen tweederde van het inkomen uit journalistiek werk.
Dat cijfer komt uit de Arbeidsmarktmonitor 2025 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten, en het is het eerste wat je moet weten voordat je een cursus journalistiek gaat volgen. Niet om je af te schrikken. Wel omdat het bepaalt welke cursus voor jou zinnig is.
Journalistiek leren kan namelijk gratis. Een papiertje kost geld. En de vraag is wat dat papiertje je oplevert.
Vergelijkingsplatform Class Central koos begin september 2026 zeven cursussen uit een aanbod van ruim zevenhonderd. De redenering achter die selectie is bruikbaarder dan de lijst zelf: geen enkele cursus dekt het vak. Je hebt drie dingen nodig die zelden in dezelfde syllabus zitten.
Aanbieders verkopen liever het omgekeerde. Alles in één cursus, diploma aan het eind, klaar voor de redactie. Dat verkoopt nu eenmaal beter dan de waarheid.
De beste gratis instap komt uit de Amerikaanse nieuwsindustrie zelf. Fundamentals of Journalism van NBCU Academy is gemaakt door NBCUniversal News Group en bestaat uit ruim drie uur interactieve video met verslaggevers en producers van NBC News. Reken op zo'n zeven uur als je de opdrachten meedoet. Je kunt de acht modules in willekeurige volgorde doorlopen en krijgt aan het eind een digitaal certificaat. Kosten: niets.
Wil je liever een cursus met een publiek studieprogramma en jarenlange beoordelingen eronder, dan is English for Journalism van de University of Pennsylvania de beste keuze. Vijf modules: de geschiedenis en principes van het vak, research en pitchen en interviewen, schrijven voor print, scriptschrijven voor radio en televisie, en tot slot digitale kwesties als burgerjournalistiek en censuur. Bijna 2.900 mensen gaven hem gemiddeld een 4,8 van 5.
De cursus is gemaakt voor mensen die Engels als tweede taal spreken. Voor Nederlanders is dat precies goed: je leert het vak en je leert er de Engelse vakterminologie bij. Meedoen is gratis, alleen het certificaat kost geld.
Dat patroon zie je in meer vakgebieden: internationaal gratis leren, in Nederland betalen voor het papier. Bij programmeren is het niet anders. De beste beginnersroutes voor JavaScript leren programmeren zijn gratis, terwijl de Nederlandse opleiders daar vooral een diploma verkopen.
Wat de Amerikaanse cursussen niet doen, is je uitleggen wat hier mag. Daarvoor lees je de Leidraad van de Raad voor de Journalistiek: een gratis pdf over privacy, wederhoor, embargo's en het opnemen van gesprekken. Een uur lezen, en je weet meer over de Nederlandse spelregels dan de meeste beginners.
Op de rubriek Journalistiek van Thuisstudie.nl staan zes opleidingen van vier aanbieders. De goedkoopste kost 269 euro, de duurste 3.419 euro. Dat is een verschil van factor dertien voor cursussen die inhoudelijk dicht bij elkaar liggen. De bedragen in dat overzicht komen uit de feeds van de aanbieders; op hun eigen site kan de prijs afwijken door acties en cursusvarianten.
De cursus Journalistiek van Laudius duurt negen maanden bij vier uur per week en kost op de site van Laudius zelf 359 tot 429 euro, afhankelijk van of je docentbegeleiding en extra's als de e-bibliotheek erbij wilt. Inschrijfgeld is er niet, en op dit moment loopt er een najaarskorting van 30 procent. Het open-boek-examen dat tot het Laudius-diploma leidt, kost 125 euro als je je daar bij inschrijving voor opgeeft en 150 euro als je dat later doet.
Bij NHA duurt de cursus Journalistiek twaalf maanden bij hetzelfde studietempo en kost hij 469 euro, of twaalf termijnen van 43 euro. Het examengeld van 132,50 euro betaal je pas als je je voor het examen aanmeldt. NHA voegde er dit jaar een extra les aan toe over het gebruik van generatieve AI in het schrijfproces.
Wie vooral wil leren schrijven en niet per se de journalistiek in wil, komt uit bij copywriting. De cursus Allround copywriter van LOI duurt tien maanden, kost 85 euro per maand plus 35 euro inschrijfkosten en behandelt naast schrijfvaardigheid ook conceptontwikkeling en SEO. In één keer betalen scheelt drie procent: 859,50 euro. Vergelijkbare schrijfcursussen van Laudius, NHA en NTI staan in de rubriek Schrijven.
NHA schrijft op de eigen cursuspagina dat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het instituut heeft erkend op grond van de Wet erkende onderwijsinstellingen, voor het opleiden voor de staatsexamens voortgezet onderwijs, en voegt er direct aan toe: de opleiding Journalistiek valt niet onder deze erkenning. Je haalt een instituutsdiploma. Bij Laudius is dat niet anders.
Dat maakt zo'n cursus niet waardeloos. Het maakt hem alleen tot iets anders dan wat veel mensen denken te kopen.
Journalist is namelijk geen beschermd beroep. Er is geen register, geen verplicht diploma, geen toelatingseis. Precies zoals bij coachberoepen: wie een online cursus voeding afrondt mag zich voedingscoach noemen, en wie nooit een cursus deed trouwens ook. Het verschil is dat in de voedingswereld een beroepsvereniging bepaalt of de zorgverzekeraar betaalt. In de journalistiek bestaat zo'n poortwachter niet.
Een eindredacteur die jou inhuurt vraagt daarom niet naar je diploma. Hij vraagt om drie stukken die je eerder schreef. Dat is de harde selectie, en die haal je met een portfolio, niet met een certificaat.
Een wettelijk erkende bachelor Journalistiek kun je in Nederland op vier plekken volgen: Windesheim in Zwolle, Fontys in Tilburg, de Christelijke Hogeschool Ede en Hogeschool Utrecht. Alle vier bieden ze de bachelor als voltijdopleiding aan, vier jaar lang, met een Bachelor of Arts aan het eind. Een Associate degree Journalistiek bestaat niet; of er ergens nog een deeltijdroute draait, moet je per hogeschool navragen, want in het reguliere aanbod staat die niet.
Het wettelijk collegegeld voor studiejaar 2026-2027 bedraagt 2.694 euro per jaar. Vier jaar voltijd studeren terwijl je een hypotheek en een gezin hebt, is voor de meeste werkenden geen optie. Daarmee valt de erkende route in de praktijk af, en blijft de vraag over wat je zonder die route kunt bereiken.
De cijfers hieronder komen uit de Arbeidsmarktmonitor 2025 van de NVJ, die jaarlijks salarissen, contractvormen en werkuren in de beroepsgroep in kaart brengt. Een journalist met minder dan vijf jaar ervaring verdiende begin 2025 gemiddeld 3.400 euro bruto per maand. Met vijf tot tien jaar ervaring is dat 4.070 euro, daarboven 4.590 euro. Journalisten in loondienst halen bijna hun volledige inkomen uit journalistiek werk.
Freelancers niet. Zij halen gemiddeld 64,5 procent van hun inkomen uit journalistiek en de rest uit ander werk: communicatie, tekstschrijven, lesgeven. Ze maken wel de langste werkweken van de beroepsgroep, gemiddeld 34,4 uur.
De beroepsgroep vergrijst bovendien. De gemiddelde journalist is 49 jaar en bijna de helft is de vijftig gepasseerd. Wie op zijn veertigste instapt is in dit vak dus geen uitzondering. De weg naar binnen loopt alleen zelden via een diploma.
Begin met de gratis cursus van NBCU Academy. Zeven uur, geen kosten, en je weet daarna of het schrijven en het uitzoeken je liggen. Valt het tegen, dan heb je een avond of drie verspeeld in plaats van vierhonderd euro.
Bevalt het wel, dan doe je English for Journalism erbij en lees je de Leidraad van de Raad voor de Journalistiek. Daarna schrijf je drie stukken over iets waar je meer van weet dan de gemiddelde redacteur: je sector, je regio, je hobby. Bied die aan bij een vakblad, een regionale omroep of een huis-aan-huisblad. Daar kijken ze naar wat je schreef, niet naar waar je het geleerd hebt.
Kom je er in die fase achter dat je structuur en feedback mist, dan is een Nederlandse cursus alsnog de moeite waard. Niet voor het diploma, wel voor de docent die je huiswerk nakijkt. Vergelijk in dat geval eerst de zes opleidingen in de rubriek Journalistiek, en tel het examengeld bij de cursusprijs op voordat je je inschrijft.
Prijzen, tarieven en regelingen in dit artikel zijn gecontroleerd op 14 september 2026. Aanbieders en instanties kunnen hun voorwaarden tussentijds wijzigen; controleer het actuele bedrag altijd op de website van de betreffende partij.
Oprichter en beheerder van Thuisstudie.nl, Abonnement.nl en Proefabonnement.nl.
Geïnteresseerd in een artikel op Thuisstudie.nl over een relevant (studie)onderwerp waar jij veel over weet en met een link naar jouw website? Neem contact op door te mailen naar jaap@thuistudie.nl. Ik informeer je graag over de mogelijkheden en voorwaarden.
